Zorunlu hizmete başlamak, tıp fakültesinden yeni çıkmış bir pratisyen hekim için heyecanla kaygının iç içe geçtiği bir dönem oluyor. İlk nöbetler, ilk tek başına karar vermeler, ilk defa her sorunun sana yönelmesi… İşte bu yoğun dönemde benim elimden düşmeyen, bana yol gösteren birkaç kitap vardı. Hazır yılın o dönemi yine gelmişken; DHY kurası çekilmişken zorunlu görevde bana en çok yardımcı olan kaynakları ve neden tercih ettiğimi paylaşmak istiyorum. Kuranın açıklanmasından göreve başlama sürecine kadar biraz vaktim olmuştu, o süre zarfında hazırlık yapma şansım olmuştu; temel konuları, acile sık başvuru sebepleri ve bunların yönetim algoritmalarını, ilaç dozları ve reçeteleri gözden geçirmiştim. Benim için çok faydalı olan bu hazırlığın, mesleğe yeni başlayan hekimler için de büyük bir kolaylık sağlayacağını; onların kendini daha güvende ve rahat hissetmesine katkıda bulunacağını düşünüyorum. Umarım yeni başlayacak hekimlere yol gösterici olur.
1. Tintinalli Acil Tıp Bilinmesi Gerekenler
Acil Tıp diyince Tintinalli kuşkusuz akla ilk gelen kült kitaplardan; tam versiyonu koca bir ciltten oluşuyor. Bilinmesi gerekenler ise acil tıp pratiğinde kısa ama kapsamlı bir inceleme sunmayı amaçlamış.Kritik bilgilerin tam versiyondan alınmış, toparlanmış, özetlenmiş hali diyebiliriz. Konular sistematik bir yaklaşımla anlatılmış; semptom, muayane bulguları, istenecek tetkikler, tedavi şeklinde. İçinde konuları toparlayan güzel tablolar mevcut. Ancak tedavi kısmında verilen her ilaç ülkemizde mevcut olmadığı için direkt günlük pratiğimize geçiremeyebiliriz. Ancak tedavi ve vakaları yaklaşımı uluslararası uygulamaları açıklayan bir ekolden okumak şüphesiz önemli. Türkçe basımıyla ilgili söylenilecek bir eleştiri varsa o da yazım yanlışları. Bendeki basımında çok fazla yazım yanlışı, harf eksiklikleri var; sonraki basımlarda düzeltilmiş olabilir ama beni okurken rahatsız etti. İngilizce almadığıma biraz pişman da oldum açıkcası.
Ben kitabı internken stajda yardımcı olması açısından edindim, daha sonra pratisyenlikte de gerekli gördükçe geri dönüp okudum. İleri okuma ihtiyacı hissettiğim yerlerde büyük kitabı açtım; ki bu durumlar sayılıdır. Tam versiyonunu okumak hem zaman hem pratiklik açısından realistik gelmediğinden intern ve pratisyenlikte bu kitabı tercih etmek bana mantıklı geliyor.
2. Dahili – Cerrahi – Adli ‘ACİL’LER El Kitabı
Bu yazıda bahsettiğim kitaplar arasında bana “olmazsa olmaz” dedirten bir kaynak: Dahili–Cerrahi–Adli “Aciller” El Kitabı. Konulara yaklaşımı oldukça pratik, acilde en sık karşılacağımız vakalar ele alınmış. Yazı dili oldukça duru ve akıcı, kısa sürede okunabilir. Tedavi kısımlarında etken maddeler ile birlikte ticari isimlerin de verilmiş olması ve Türkiye’de acillerde ulaşabileceğimiz ilaçların belirtilmesi günlük uygulamada pratiklik sağlıyor. Ayrıca içindeki adli kısmı da biz hekimlere biraz daha uzak olan ancak hepimizin bilmesi gereken konuları oldukça anlaşılır açıklamış.
Kitabın her yıl yeni baskısı çıktığından sürekli güncelleniyor, yeni bölümler ekleniyor; edinirken aldığınız basıma dikkat ederek almanızı öneririm. Bence bu kitap temel bir başvuru kaynağıdır—her pratisyenin başucunda mutlaka bulunmalı.
3. Acil İşlemler A’dan Z’ye Görüntüleme
Acil İşlemleri alanındaki diğer kitaplardan ayıran en özelliği konu sonlarında 154 video qr kodu içermesi. Bu videolarda sık karşılaşılan vakalara ilişkin grafi, MR, BT görüntüleri mevcut. Kitap, yalnızca görüntü üzerinden tanı koymayı öğretmekle kalmıyor; aynı zamanda ön tanıdan tedaviye uzanan süreci sistematik biçimde aktarıyor. Bu yaklaşım, özellikle tek başına çalışan pratisyen için büyük bir kolaylık sağlıyor. İlk basımını benim pratisyenliğe başladığım dönemde çıkardığı için oldukça şanslı hissetmiştim. Kitabın adı A’dan Z’ye Görüntüleme olarak geçse de vakalar ön tanı, tek kesitlik görüntüler, ana tanı, labaratuvar ve tedavi başlıkları altında da inceleniyor. Bu yönüyle acile başvuran hastanın tam yönetimini sağlamayı amaçlamış. Bu nedenle, sadece bir radyoloji kitabı gibi değil, nöbetlerde sık karşılaşılan klinik senaryolar için de yol gösterici bir rehber olarak görüyorum
4. Tarascon Acil ve Pediatrik Cep Kitapları
Tarascon cep kitaplar sadece acil değil pekçok alan için mevcut. İnternken ortopedi stajındayken ilk olarak ortopedi cep kitabını edinmiştim; gerçi çok efektif kullanamadım sonuç olarak şu an bir asistan arkadaşın cebinde. Acil cep kitaplarını ise kendi seviyem için daha kullanışlı buldum. Bu cep kitapları açıp okuyacağınız ya da konu öğrenebileceğiniz tarzda değil; çoğu cep kitabı gibi başvuru için yapılmış. Daha çok, hangi durumlarda hangi ilaçların tercih edileceği, bunların uygulanma şekilleri ve dozlarını içeren tablolardan oluşuyor. Kitap oldukça ince ancak bilgi yoğunluğu oldukça fazla.
5. Acil Tıp – El Kitabı
Kullandığım bir diğer kaynak olan bu el kitabı acil pratiğinde en sık karşılaşılan durumları sistematik şekilde özetliyor. İçeriğinde erişkin ve çocuk vakaları, CPR uygulamaları, güncel tanı ve tedavi yaklaşımları yer alıyor. Tablolar ve algoritmalarla desteklenmiş olması, hızlıca göz atmayı kolaylaştırıyor. Cep kitaplarından daha kapsamlı ama koca bir ders kitabı kadar da ağır olmayan bir yapıya sahip; bu nedenle hem taşınabilir hem de geniş konu yelpazesi sunuyor. Ayrıca afet tıbbı ve adli başlıkların da yer alması, onu benzer kaynaklardan ayırıyor. Benim dönemimde çok yoğun kullanma fırsatım olmasa da, özellikle nöbetlerde başvurulabilecek güvenilir bir kaynak olduğunu düşünüyorum.
6. Ortopedi ve Travmatoloji Kitabı
Bu kitabı ilk kez internken ortopedi stajımda edinmiştim ve o dönemde gerçekten çok beğenmiştim. Daha sonra pratisyenlikte de tekrar başvurduğum kaynaklardan biri oldu. İçinde ortopedi ve travmatolojide en sık karşılaşılan temel konular yalın bir dille anlatılıyor, özellikle pratik bilgilerin öne çıkarılması günlük işleyişte çok fayda sağlıyor. Ben EAH’ta çalıştığım için ortopedi bölümüne danışma imkanım vardı ama özellikle danışılacak bir ortopedi uzmanı bulunmayan bölgelerde çalışan hekimler için bu kitap ciddi bir destek olabilir. Hem taşınabilir boyutta hem de temel bilgileri toparlamış olması nedeniyle ortopediye dair akla takılan çoğu soruya hızlıca yanıt bulmayı sağlıyor. Ayrıca, kitabın önemli bir artısı da hangi durumlarda mutlaka ortopedi görüşü alınması gerektiğini açıkça belirtmesi; bu da yalnız çalışan pratisyen için ciddi bir yol gösterici olur diye düşünüyorum.
7. Acil ve Kritik Bakım Cep Rehberi
Bu küçük cep defteri acil ve kritik durumlarda gerçekten çok işe yarıyor. Kitabın en sevdiğim özelliği algoritmaları ve yönetimleri çok temiz bir şekilde vermesi. Böyle minicik yazılarla doldurulmuş, satırlar arasında kaybolduğun türden değil; en bilinmesi gereken noktaları doğrudan görebilmenizi sağlıyor. Bu yönüyle özellikle nöbetlerde elinin altında olduğunda insanı rahatlatıyor, çünkü ihtiyacın olan bilgiyi uzun arayışlar olmadan bulabiliyorsun. Tabii haliyle tüm konulara yer vermiyor; sadece en acil, en bilinmesi gereken özet bilgileri içeriyor. Bu yüzden daha detaylı bilgi gerektiğinde başka kaynaklara bakmak şart, ama pratik kullanım açısından çok değerli bir kitap.
